یادداشت تحلیلی راهبردی
تبدیل ریال به دلار و طلا و نقره بحران تورم افسار گسیخته ونقش مراجع معظم تقلید در این جنگ ترکیبی
فراموشی پویایی فقه جواهری در میدان اقتصاد؛ از تحریم تنباکو تا دفاع از ریال
۱-آیا ورود فتاوای مراجع معظم تقلید برای حفظ ریال و صدور حرمت خرید دلار در برابر سلاح ارزی دشمن تبلور فقه جواهری در عصر حاضرمی تواند باشد؟
۲-پیشنهاد جایگزین چیست؟
در هنگامه تقابل همه‌جانبه و تشدید منازعات ژئوپلیتیک، جبهه استکبار نرخ برابری ارز را از یک شاخص اقتصادی صِرف به سلاح راهبردی جنگ ترکیبی بدل ساخته است. ایجاد تلاطم‌های ارزی، القای انتظارات تورمی و سوق دادن نقدینگی جامعه به سمت خرید دلار و انباشت مسکوکات، شریان معیشت مردم و توان بازدارندگی کشور را هدف گرفته است. در این نبرد نامتقارن، ریال به‌مثابه خاک وطن است و فروپاشی روانی آن، زمینه‌ساز پیشروی دشمن خواهد بود.
«فقه جواهری» به عنوان دستگاه معرفتی و پویای مکتب اهل‌بیت (ع)، رسالتی تاریخی در خلع سلاح ارزی دشمن دارد. بازخوانی سیره تاریخی میرزای شیرازی (قدس‌سره) در نهضت تحریم تنباکو نشان می‌دهد که احکام شریعت در نقطه عطف هجمه اقتصادی استعمار، ضامن استقلال امت است. بر پایه قاعده «نفی سبیل» (وَلَن یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا)، تبدیل پس‌اندازهای خرد به اسکناس قدرت‌های متخاصم، تقویت مستقیم پایه پولی دشمن و اعطای سلطه به جبهه معاند است. همچنین ذیل قاعده «لاضرر و لاضرار» و «حرمت اخلال در نظام معاش المسلمین»، سفته‌بازی بر ارز و حبس سرمایه در مسکوکات راکد (کنز)، به دلیل تحمیل فقر عمومی و تشدید مارپیچ تورم، محکوم به حرمت تکلیفی و وضعی است. از این رو، ورود شجاعانه مراجع عظام تقلید به میدان و صدور فتوای صیانت از پول ملی، سدی بنیادین در برابر جنگ ارزی بنا می‌نهد.با این وجود، انحصار در رویکرد سلبی ناکافی است؛ خانوارها برای جبران افت ارزش ریال نیازمند «بدیل عادلانه و شرعی» هستند. پناه بردن به طلا و دلار سرابی عقیم است که چرخه فقر را بازتولید می‌کند. پادزهر حقیقی این بحران، پیوند فقه جواهری با ابزارهای نوین مهندسی مالی و اقتصاد مشارکتی است.
امروز بسترهای «تأمین مالی جمعی از طریق سکوهای رسمی بازار سرمایه با اتصال مستقیم سرمایه‌های خرد به خطوط تولید، شرکت‌های دانش‌بنیان و طرح‌های صادراتی، امکان تحقق بازدهی‌های واقعی و سالانه‌ای در حدود ۳۰تا ۴۰ درصد را فراهم کرده‌اند؛ بازدهی مشروع، معاف از مالیات و برخوردار از ضمانت‌نامه‌های معتبر بانکی و تعهدنامه‌های رسمی که بازدهی طلا و مسکوکات را پشت سر می‌گذارد. همچنین توسعه اوراق صکوک اجاره، مرابحه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه‌محور در زیرساخت‌های پتروپالایشی و صنایع مادر، سرمایه خانوار را در برابر امواج تورم بیمه می‌سازد.
به نظر می‌رسد،تکلیف امروز حوزه‌های علمیه، تبیین فتوای تحریم سفته‌بازی ارزی و تشویق جامعه به سمت سرمایه‌گذاری مولد است. در مقابل، وظیفه محوری بانک مرکزی و سازمان بورس، گسترش چتر تضامین، کاهش بوروکراسی سکوهای کرادفاندینگ و تسهیل دسترسی توده‌ها به این ابزارهای کارآمد است. هم‌راستایی فتوای تاریخی مراجع با ابزارهای نوین مالی، نهضت تنباکوی نوینی رقم خواهد زد که در آن، ریال به سلاح پیروزی در برابر تحریم و استکبار تبدیل می‌شود.این مهم نیاز به تحقیق جامع و مانع در تمامی ابعاد دارد که باید به سرعت بدان پرداخته شود.
والسلام علی من اتبع الهدا
نگارش:جناب آقای دکتر علی علیزاده